ಕೋಗಿಲೆ ಕೂಗುವುದಿಲ್ಲ

ಜಿ ಎಸ್ ಅವಧಾನಿ

 

ನನಗೆ ಧಿಗಿಲಾದದ್ದು
ಈ ಮನೆಯೊಳಗೆ
ಗಾಳಿಬೆಳಕು ಇಲ್ಲದ್ದಕ್ಕಲ್ಲ
ಸಿಟಿಬಸ್ಸಿಗೆ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ
ಕಾದು ಪೇಟೆ ದವಾಖಾನೆ
ಅಥವಾ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ
ಹೋಗಬೇಕು ಎಂಬುದಕ್ಕಲ್ಲ

ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮಂದಿ
ಕಂಡೂ ಕಾಣದವರಂತೆ
ಮೊಗಂ ಆಗಿ ಇರುವುದಕ್ಕಲ್ಲ
ಮಲೆನಾಡಿನ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವ
ಚಳಿಗೆ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು
ಅಲವರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ವಸ್ಥರಾಗುವುದಕ್ಕಲ್ಲ

ಮುಂಜಾನೆ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲೇ
ಕಣ್ಣುತೆರೆದು ಬಳಿಗೆ ಕರೆದು
'ಅಜ್ಜಾ, ಹೊನ್ನಾವರಕ್ಕೆ ಹೋಪ'
ಎಂದು ತೊದಲಿದ ಎರಡು ವರ್ಷದ
ಮುದ್ದು ಮಗುವನೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಕೇಳಿದೆ
'ಯಾಕೆ?'
ಅವಳು ತಟ್ಟನೆ
'ಇಲ್ಲಿ ಕೋಗಿಲೆ ಕೂಗ್ತೇ ಇಲ್ಲ'
ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ!

***

ಜಿ ಎಸ್ ಎಸ್ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ

ಚಂದ್ರಶೇಖರ ವಸ್ತ್ರದ್

ಎದೆತುಂಬಿ ಹಾಡುವ ಹಕ್ಕಿಹಾಡನು ಹಿಡಿದು

ರೆಕ್ಕೆಯಕ್ಕರ ಕಟ್ಟಿ ಹಾರಿಬಿಟ್ಟವರು

ಲೋಕದಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಣಿಕೆಯಲಿ ತುಂಬಿ

ಕವಿತೆಯಾಗಿಸಿ ಜಗದ ಕೈಗೆ ಕೊಟ್ಟವರು

ಮಲೆನಾಡಿನುತ್ತುಂಗ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಗಿರಿಶೃಂಗ

ಮೌನಚೆಲುವಿಗೂ ಸಲುವ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟವರು

ಇಹದ ಧೂಳಿಯ ಕೊಳೆಯ ಕಾವ್ಯತೀರ್ಥದಿ ತೊಳೆದು

ನಂಜಿನೆದೆ ಹದ ಮಾಡಿ ನಲುಮೆ ಸಸಿ ನೆಟ್ಟವರು

 

ಗುರು ಹಾರಿದಗಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿದವರು

ಗುರುವೇರಿದೆತ್ತರಕೆ ಏರಿದವರು

ಮಾತಿನ ಹಣತೆಯಲಿ ಪ್ರೀತಿ ತೈಲವನೆರೆದು

‘ದೀಪದ ಹೆಜ್ಜೆ’ಯನು ತೋರಿದವರು

ಏನು ಹೇಳಲಿ ಇವರ ಬರಹದರಿವಿನ ಪರಿಯ

ಸಹೃದಯ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಬೆಳಕಿನಭ್ಯಂಜನ

ಕರುನಾಡ ಸಿರಿದೇವಿ ವರ ಪಾದ ಪಂಕಜದಿ

ಗದ್ಯ ಪದ್ಯಗಳೆರಡು ನೀಲಾಂಜನ
 

 ***

ಡಾ.ಸಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಬಳ್ಳಾರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸಹಪಾಠಿ.  ಆಪ್ತ ಗೆಳೆಯ. ಹಾಯ್ಕುಗಳ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿಸಿಕೊಂಡವನು. ಈಗ ಮೈಸೂರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಜೀವಿ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ. ಇದಕ್ಕೂ ಇವನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಹಾಯ್ಕುಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವಿರಲಾರದು! ಕೆಲವೇ ಶಬ್ಧದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದು ಹೊಳೆದಾಗಿನ ಖುಶಿಯೇ ಬೇರೆ. ಅದನ್ನು ಹೊಳೆಯಿಸುವ ಕಲೆ ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಗೆ ಸಿದ್ಧಿಸಿದೆ. ರವಿ ಮೂರು ಹಾಯ್ಕು ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ತಂದಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಮೂರು ಹಾಯ್ಕುಗಳನ್ನು 'ಮೂರು ಸಾಲು ಮರ' ದಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇನ್ನೆರಡು ಸಂಕಲನಗಳ ಹೆಸರು 'ಒಂದು ಹನಿ ಬೆಳಕು' ಮತ್ತು 'ಕೊಡೆಯಡಿ ಒಂದು ಚಿತ್ರ'.


*
ಚಿಮ್ಮಿದ ಖುಶಿಯಲ್ಲಿ
ಕಳೆದುಹೋಗಿದೆ
ಅನಾಥ ಬಿರಟೆ

 

*
ಹರಿದ ಶಾಂಪೇನ್
ಬರಿದಾದ ಬಾಟಲಿ
ಮೂಲೆ ಸೇರಿದ ಬಿರಟೆ

*
ಬಾಟಲಿಯ ಚೂರುಗಳು
ಶಾಂಪೇನಿನ ಮತ್ತಲ್ಲಿ
ಖುಶಿಯಾಗಿವೆ

ಯಾವ ಹಾಡ ಹಾಡಲಿ?

ಜಿ.ಎಸ್ ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ 









ಯಾವ ಹಾಡ ಹಾಡಲಿ
ಯಾವ ಹಾಡಿನಿಂದ ನಿಮಗೆ
ನೆಮ್ಮದಿಯನು ನೀಡಲಿ ?

ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಮನೆ ಮಠಗಳು
ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡು ಉರಿಯುವಲ್ಲಿ
ಸೋತು ಮೂಕವಾದ ಬದುಕು
ನಿಟ್ಟುಸಿರೊಳು ತೇಲುವಲ್ಲಿ
ಯಾವ ಹಾಡ ಹಾಡಲಿ ?

ಬರಿ ಮಾತಿನ ಜಾಲದಲ್ಲಿ
ಶೋಷಣೆಗಳ ಶೂಲದಲ್ಲಿ
ವಂಚನೆಗಳ ಸಂಚಿನಲ್ಲಿ
ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ನರಳುವಲ್ಲಿ
ಯಾವ ಹಾಡ ಹಾಡಲಿ ?

ಉರಿವ ಕಣ್ಣ ಚಿತೆಗಳಲ್ಲಿ
ಇರುವ ಕನಸು ಸೀಯುವಲ್ಲಿ
ಎದೆ ಎದೆಗಳ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ
ಹೊಗೆ ಬೆಂಕಿಯ ಕಾರುವಲ್ಲಿ
ಯಾವ ಹಾಡ ಹಾಡಲಿ ?

ಬೆಳಕಿಲ್ಲದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ
ಪಾಳುಗುಡಿಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ
ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಬೀಡಿನಲ್ಲಿ
ಕುರುಡು ಪಯಣ ಸಾಗುವಲ್ಲಿ
ಯಾವ ಹಾಡ ಹಾಡಲಿ ?


***

ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ 

ಸಂವರ್ತ 'ಸಾಹಿಲ್'

  

   

 

ಮಲ ಹೊರುವ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ
ಸಂಜೆಯಾಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು
ಗರಿ ಸಿಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡಾಗ
ಹ್ಯಾಟ್ ತೊಟ್ಟವರೆಲ್ಲ
ಅಣಕಿಸಿದ್ಯಾಕೋ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ!

ಅಕ್ಷರ ಬೆಳೆಯದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು
ಬರೆದ ಎರಡು ಸಾಲು ಕಾವ್ಯ
ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಕಾದಿದ್ಯಾಕೋ
ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ!
ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ
ತುಸು ಬೀಗಿದಾಗ
ಅಕ್ಷರ ಲೋಕಕ್ಕೆ
ಅಸಹ್ಯವೆನಿಸಿದ್ಯಾಕೋ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ!

ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ
ಬೆವರ ವಾಸನೆ ತಪ್ಪಿಸಲು
ಪೌಡರ್ ಖರೀದಿಸಿ
ಕಂಕುಳದಲ್ಲೊಂದಿಷ್ಟು ಹಾಕಿಕೊಂಡ ಹೊತ್ತು
ಸೆಂಟಿನ ಜೀವಗಳು
ತಮಾಷೆ ಮಾಡಿದ್ಯಾಕೋ, ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ!

ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಟ್ಟಾಗಿ
ಬಯ್ಯುವ ಹೊತ್ತು
'ಸಾಟ' ಎಂದಾಗ
ಆ
ಒಂದೇ ಒಂದು ಪದ
ಸಿಟ್ಟನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮರೆಮಾಚಿ
ಜನರನ್ನು ನಗಿಸಿದ್ದು ಹೇಗೋ, ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ!

***

ದೀಕ್ಷೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿದೆ


ನಾಗರಾಜ ಹರಪನಹಳ್ಳಿ

 

ಸೂರ್‍ಯ ಇಲ್ಲವಾದ ದಿನ
ಕುಕ್ಕೆಯಲಿ ಮಡೆಸ್ನಾನ
ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಉರುಳ ಕಂಡು
ಅ ಆ ಇ ಈ ಕಾಣದ ಜೀವಗಳು
ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಕೈ ಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತಿರಲು
ಕಲ್ಲುನಾಗರಕ್ಕೆ ಕಣ್ಣಿಲ್ಲ ಹೃದಯವಿಲ್ಲ
ಕೂದಲೆಳೆಯಲಿ ನೇಣು ಹಾಕುವ
ಸಾಲು ಸಾಲು ಮಠಗಳು

ಒಬ್ಬ ವೈಷ್ಣವ ದೀಕ್ಷೆ ದೀಕ್ಷೆ ಕೊಡ್ತೇನೆ ಅಂತ
ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಗೀತಾ ಗೀತಾ ಪಾರಾಯಣ ಅಂತ
ಮತ್ತೊಬ್ಬ ರಾಮ ಕಥಾ ಕಥಾ ಅಂತ
ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ ಧರ್ಮೋದ್ಧಾರಕರು

ಸಾಸಿವೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಸೂರ್‍ಯ
ನಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ

ಹುಸೇನಣ್ಣನ ಗೂಡಂಗಡಿಗೆ
ಬೆನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಮೋಟು ಬೀಡಿ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ
ಕನಸು ಕಂಡಿದ್ದಾನೆ ಆತ
ಸಿನಿಮಾ ಟಾಕೀಜಿನ ಗಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ
ಕೇರಿಯ ಮಗಳು
ಹೂ ಮುಡಿದು ನಕ್ಕಿದ್ದಾಳೆ
ಕೇರಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಪಾಟೀಚೀಲ ಹಿಡಿದು
ಶಾಲೆಗೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಟ್ಟು ಅಕ್ಷರ ಅಕ್ಷರ
ಅಂದ್ರೆ
ಖಾವಿಯೊಂದು ದೀಕ್ಷೆ ದೀಕ್ಷೆಯ ಜಪದಿ ಮುಳುಗಿರಲು

ಕನಕನ ಕಿಂಡಿಯಲ್ಲಿರುವ
ಸಾಸಿವೆಯ ಕಾಳು ಯಾಕೋ
ಯಾರಿಗೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ ........


***

(ಜನನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿದ ಕವಿತೆ)

ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, ಗೋವಾ ವಿಮೋಚನಾ ದಿನ 


ವಿಶ್ವನಾಥ ರೆಡ್ಡಿ

 


ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಡಿಸೆಂಬರ್ 19 ರಂದು "ಗೋವಾ ವಿಮೋಚನಾ ದಿವಸ" ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 19.12.1961ರಂದು ನಾಲ್ಕುನೂರುವರೆ ವರ್ಷಗಳ ದೀರ್ಘವಾದ ದಾಸ್ಯದ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಗೋವಾ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು.

ಬ್ರಿಟಿಷ್, ಡಚ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ತುಲನೆಯಲ್ಲಿ ಪೋರ್ತುಗಾಲವು ೨೨.೫.೧೪೯೮ರಂದು ವಾಸ್ಕೊ-ದ-ಗಾಮಾ ಇವನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಕಾಲಿಟ್ಟತು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಮರಳಿಹೋದ ವಸಾಹತಶಾಹಿಗಳ ಪರಾಭವದ ನಿಜವಾದ ಶಿಲ್ಪಕಾರ - ಹಿರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತ ಡಾ. ರಾಮಮನೊಹರ ಲೋಹಿಯಾ! ಪೋರ್ತುಗಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ‘ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ’ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಡಾ. ಸಾಲಾಝಾರನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ವಿಚಾರಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಂಘಟನೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ವರ್ತಮಾನಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಜೀವನಾವಶ್ಯಕ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ಬೆಲೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೋವಾವನ್ನು ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾಗ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟಗಳಿಂದ ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಿತ್ತು ? ಅಮಾನುಷ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯು ಅವರ ರಾಜ್ಯಭಾರದ ವಿಶೇಷ ಗುಣವಾಗಿತ್ತು! ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪೋರ್ತುಗಿಜ್ ದಾಸ್ಯದ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಯಲು ಅನೇಕರು ಅವಿರತವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಗೋಮಾಂತಕೀಯ ಸುಪುತ್ರರನ್ನು ಕೊಂದು ಹಾಕಿದರು, ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕೆಗೆ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಗೋವಾ ಮುಕ್ತಿಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು; ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಿಂದ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಚೈತನ್ಯ ತಂದವರು ಡಾ. ಲೋಹಿಯಾ !

 

‘ಸಾಲಾಝಾರ'ನ ‘ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ’ ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದರೂ ಏನಾಯಿತು? ಗೋಮಂತಕ ಭಾರತ ಭಾಗ! ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಗೋವಾ ಮುಕ್ತವಾಗಲೇಬೇಕು’ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಇದ್ದ ಡಾ. ಲೋಹಿಯಾ, ತನ್ನ ಭಾಷಣ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದಾಗಲೇ ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತವಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಮಿರಾಂಡಾ ಅವರನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ 'ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಬಂಧವಿದೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆಗ ದೇಶಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುವ ಡಾ. ಲೋಹಿಯಾ ಇವರು 'ಭಾಷಣ ಮಾಡುವುದು ನಮ್ಮ ಮೂಲಭೂತ ಅಧಿಕಾgವಿದ್ದು' ತಾವು ಅಹಿಂಸೆಯ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಸಭೆ ನಡೆಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಭಾಷಣವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಸಿಟ್ಟಿಗೆದ್ದ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಮಿರಾಂಡಾ ಪಿಸ್ತೂಲು ತೆಗೆದನು ಮತ್ತು ಲೋಹಿಯಾ ಮೇಲೆ ಗರ್ಜಿಸಿ “ಭಾಷಣ ನಿಲ್ಲಿಸು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವೆ!" ಆದರೆ ದೇಶಭಕ್ತ, ರೋಮರೋಮದಲ್ಲಿ ದೇಶಪ್ರೇಮ ಸಂಚರಿಸುವ ಡಾ. ಲೋಹಿಯಾಗೆ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಮಿರಾಂಡಾನ ಪಿಸ್ತೂಲಿನ ಭಯ ಏಕಿರಬೇಕು? ಅವರು ನಿರಾಯಾಸವಾಗಿ ನೊಣವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಿರಾಂಡಾನ ಪಿಸ್ತೂಲು ಹಿಡಿದ ಕೈಯನ್ನು ತನ್ನ ಎಡಕೈಯಿಂದ ಬದಿಗೆ ಸರಿಸಿದರು! ಪುನಃ ಇಡೀ ಸಭೆಯು ‘ರಾಮಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾ ಕೀ ಜೈ’ಎಂದು ಗರ್ಜಿಸಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಮಿರಾಂಡಾ ಡಾ. ಲೋಹಿಯಾರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಅವರು ಹೊತ್ತಿಸಿದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಿಡಿ ಮಾತ್ರ ನಂದಿಸಿಲು ಮಿರಾಂಡಾನ ಕ್ಷಮತೆಗೆ ಮೀರಿತ್ತು. ಕೊನೆಗೆ ಅದೇ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿದು ಮಿರಾಂಡಾ ಮತ್ತು ಪೋರ್ತುಗೀಜರನ್ನು ಗೋಮಂತ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹೊರಗಟ್ಟಿಯೇ ಶಮನವಾಯಿತು.

ಡಾ. ಲೋಹಿಯಾ ಬಂಧನದ ನಂತರ ಉಪಸ್ಥಿತ ಜನಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಭಾಷಣದ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಜನರು ತಮ್ಮತಮ್ಮ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಮುಕ್ತಿ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪ್ರೆರೇಪಿಸಿ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪೋರ್ತುಗೀಜ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗಮು ಹಾಕಿದರು. ಮುಂದೆ ಈ ಚಳುವಳಿಯು ಬೃಹತ್ ರೂಪ ಧರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಗೋವಾ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಗೋಮಂತಕೀಯರಂತೆ ಭಾರತದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳ ದೇಶಭಕ್ತರೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ೧೫.೮.೧೯೫೫ರಂದು ಪಾತ್ರಾದೇವಿ ಚೆಕ್ ನಾಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಅವೀಸ್ಮರಣೀಯವಾಯಿತು. ‘ಚಲೊ-ಚಲೊ ಗೋವಾ ಚಲೊ’, ‘ಲಾಠಿ-ಗೋಲಿ ಖಾಯೆಂಗೆ, ಫಿರ ಭಿ ಗೋವಾ ಜಾಯೆಂಗೆ’ ಎಂಬ ಜೈಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಪ್ರಚಂಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ ನಿಶ್ಶಸ್ತ್ರ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ರೂರ ಪೋರ್ತುಗೀಜರು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಅಮಾನುಷ ಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಿಗಳು ಬಲಿಯಾದರು, ಹುತಾತ್ಮಾರಾದರು; ಆದರೆ ಅ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ‘ಗೋವಾ ವಿಮೋಚನ ಸಮಿತಿ'ಯು ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ತರುಣರು ‘ಮುಯ್ಯಿಗೆ ಮುಯ್ಯಿ’ ‘ಏಟಿಗೆ ಏಟು’ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ರೈಫಲ್, ಕೈಬಾಂಬ್, ಮಶೀನ ಗನ್ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಪೋಲಿಸ ಠಾಣೆಗಳನ್ನು ದೋಚಿದರು. 

 

ಕೊನೆಗೆ ಭಾರತ ಸರಕಾರವು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಗೋವಾವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಅದಕ್ಕನುಸಾರ ‘ಆಪರೇಶನ್ ವಿಜಯ’ ಅಂತರ್ಗತ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯವು ಗೋವಾದ ಗಡಿಯ ಬೆಳಗಾವಿಗೆ ಬಂತು. ಅಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂಬರಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳು ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಯಿಂದ ಕಾರವಾರದ ಮಾಜಾಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯ ನಿಂತಿತು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ನೆಲೆಯೂರಿತು. ೧೮.೧೨. ೧೯೬೧ರಂದು ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯವು ಗೋವಾ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಪೋರ್ತುಗೀಜರನ್ನು ಆವರಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಅಡುಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಕೂಡ ಜಾಗ ಇಡಲಿಲ್ಲ! ಗೋವಾದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಸ್ಫೋಟದಿಂದ ನಾಶಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪೋರ್ತುಗಾಲದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ ಎಂಬ ಯುದ್ಧ ನೌಕೆಯನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿಲಾಯಿತು. ಸೈನ್ಯವು ಬಿರುಗಾಳಿಯಂತೆ ಬಂದು ಮರುದಿನವೇ ಗೋವಾವನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಪೋರ್ತುಗಾಲನ ಗೋವಾದ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿ ಜನರಲ್ ಮಾನ್ಯುಅಲ್ ಆಂತಾನಿಯೂ ಸಿಲ್ವ್ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯದ ಬ್ರಿಗೆಡಿಯರ್ ಕೆ. ಎಸ್. ಧಿಲ್ಲನ್ ಇವರ ಮುಂದೆ ಶರಣಾಗತಿ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಅರ್ಪಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕುನೂರುವರೆ ವರ್ಷಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪೋರ್ತುಗೀಜ ದಾಸ್ಯವು ಮುಗಿದು ಗೋವಾ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಡಾ. ಲೋಹಿಯಾರವರ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಫಲ ನೀಡಿತು. 

ಆಧಾರ : ದೈನಿಕ ‘ಪುಢಾರಿ’ 18.6.1999
ಮಾಹಿತಿ- ಅಂತರ್ಜಾಲದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದು.